جُستن ِ شعر میان کاه و کُلُش درباره‏ی آنتولوژی شعر دیجیتالی کوشیار پارسی با نگاه به مهم‏ترین گزیده‏ی شعر دیجیتالی جهان، می‏بینیم که متن باز می‏گردد. می‏توان این کارها را ´ادبیات´ نامید؟   اگر نخستین بار سراغ ´این گونه´‏ ادبیات در اینترنت می‏روید، امکان زیادی هست که احساس کنید فریب خورده‏اید.  از خود خواهید پرسید: پس کلمه کجاست؟ دیدن، شنیدن و جست‏و‏جو در اینترنت به یک اندازه اهمیت دارد. Façade نمایش‏نامه در شکل تصویر متحرک است که خواننده، خود بازی‏گر آن می‏شود. می‏توانید نامی انتخاب کرده و بعد میانجی بشوید در دعوای جدی یک زوج. در آپارتمان مدرنی در نیویورک با چشم‏انداز زیبا، بازی‏گر می‏تواند شراب بنوشد و زنی را در آغوش بفشارد، گوش بدهد به گفت‏وگویی که به زیبایی تمام نوشته شده، هر چه دل‏اش می‏خواهد بگوید، اما حق ترک کردن این فضا را ندارد: Don’t leave now! You have to help us solve this. نمایش‏نامه هنوز کامل نیست. زوج به حرف من گوش نمی‏دهد که: make a baby! لیوان دوم شراب هنوز دست نخورده است. این فرزند توأمان ِ نمایش، داستان مصور و تخیل کنش و واکنشی نشان می‏دهد که چه امکاناتی در دست‏رس ما است. و این‏که چه اندازه فاصله داریم از آن‏چه که تاکنون ادبیات می‏نامیده‏ایم. کتابی نیست، حرف و واژه و جمله‏ای نیست و داستان، هر بار که به سراغ‏اش می‏رویم تغییر کرده و می‏کند. با این همه این ادبیات است، از این‏که متن هنوز در آن نقش مهمی دارد. اگر سراغ آنتولوژی تازه‏ی ´بنیاد ادبیات الکترونیکی [Electronic Literature Organization (ELO)]´ بروید، به این احساس خواهید رسید. متن در آن‏جا در حال بازگشت است. اگر پیش‏تر تنها بازی با شکل حروف بود و کلمات مهجور، اکنون می‏توان متن – حتا در شکل غیر تخیلی و مستند- در آن دید. این ژانری است که می‏تواند گسترش یابد، زیرا آمیزه‏ای می‏تواند باشد از بسیاری گونه‏های هنر:عکس، فیلم، طرح، صدا و متن. مثل متن زیبای Public Secrets، درباره‏ی زندان زنان کالیفرنیا که تکه‏هایی از گفتگوها با زنان در آن آمده است. یا متن سیاسی Flight Path درباره‏ی مسیر هوایی به فرودگاه هیثرو (لندن) که پناهندگان از داخل هواپیما به زمین سقوط می‏کنند. خوانندگان خود فیلم و عکس و متن در آن می‏گذارند که بشود بخشی از کار. ج.ار. کارپنتر [J.R. Carpenter]  همین شگرد را در Entre ville به کار گرفته. از همسایگان خود در مونترآل خواسته تا متنی درباره‏ی محله‏ای که هویت‏اش را دارد از دست می‏دهد بنویسند. در این کار می‏توانیم با موشواره روی نقطه‏ای ثابت بمانیم و فشار بدهیم و عکس ماهواره‏ای منطقه را ببینیم و متن‏های زیبایی از کارپنتر و همسایگان‏اش در باره‏ی رانده‏شدن از محله به دست تازه به دوران و پول رسیدگان بخوانیم. بیش‏تر خودزندگی‏نامه‏وار است، یادهای کودکی (گاهی همراه عکسی از آلبوم قدیمی). شکل تازه‏ای از ابرمتن که بخش‏هایی از متن در قسمت چپ به هم وصل می‏شوند. این شکل کار انگیزاننده‏ی یادهای خود ما است.   مینی‏مالیسم تصویری کارها به معنای ساده‏انگاری نیست. خوانندگان انبوه مورد نظر نیستند. کارهای گرد آمده در این آنتولوژی از کسانی است که خود را ادامه دهنده‏ی آوان-گاردیست‏ها و پسامدرن‏ها می‏دانند. این آنتولوژی ربطی به فرهنگ انبوه و عام ندارد. بازی‏ها و فیلم‏های ویدیویی به کار گرفته در این ادبیات دیجیتالی برای به نقد کشیدن آن است. سندی بالدوین [Sandy Balwin] در New Word Order بازی خشن کمپیوتری را دوباره سازی کرده یا ژولیت دیویس [Juliet Davis] که در Pieces of Herself به بازی کودکان پرداخته است. این‏جا دیگر به عروسک باربی پیراهن صورتی نمی‏پوشانی، بلکه با زنی سر و کار داری که مغز دارد و به شکل شگفت‏انگیز از دیدگاه‏اش درباره‏ی تن و زندگی‏ش می‏گوید. هنرمندانی که با کمپیوتر کار می‏کنند، موضع نقادانه نسبت به پایگاه قدرت مایکروسافت، آپل و گوگل دارند. تهدید رسیدن به فناوری مطلق موضوع و محتوای ادبیات دیجیتالی است. این آنتولوژی دربرگیرنده‏ی شعرهایی است که می‏خواهد خود را از چارچوب کلیشه و ژانرهای موجود رها کند و سعی در آفرینش ژانر تازه دارد.  مدرن‏گرایی همراه با سرعت آینه‏ای است در برابر آفرینندگانی که خود درگیر سرعت و تکه پاره‏گی ِ دوران دیجیتال‏اند. دیوید کلارک [David Clark] جستاری در این زمینه دارد با نام 88 Constellations. این کار زیبا درباره‏ی ویتگنشین است که باید با دست چپ بازی شود. اشاره به برادر فلج این فیلسوف که پیانو می‏نواخت. خواننده از نه‏توها به اروپای سده‏ی پیش می‏رود. وین، چارلی چاپلین، جان کیج، آکسفورد و جنگ دوم جهانی. صدای آرام راوی شنیده می‏شود که ربط این همه را شرح می‏دهد و به یاری عکس، طرح و تکه‏های فیلم نقشی به دست می‏دهد از جهان ِ ویتگنشتین. از بایگانی‏ها گذر می‏کنیم و به نقش آفریننده می‏رسیم. آن‏چه گم شده و آسیب پذیر می‏نمود، اکنون در بایگانی دیجیتالی جاودانه شده است. قابل لمس و در دست‏رس.     نگاه کنید به:   http://collection.eliterature.org/2/   نیز به:   Young Hae Chang Heavy Industries http://www.yhchang.com/                           http://collection.eliterature.org